Onderzoek verricht naar ongeldige stemmen

onderzoek verricht naar

De Stichting Wetenschappelijke Informatie (SWI) onder leiding van Jack Menke heeft in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoek verricht naar ongeldig uitgebrachte stemmen bij de verkiezingen van 2010. Met de bevindingen en aanbevelingen wil het ministerie de verkiezingsorganisatie verder verbeteren en de kans op ongeldige stemmen zoveel mogelijk verkleinen.

Het onderzoek is gedaan naar stembiljetten van acht van de tien kiesdistricten in Suriname namelijk Nickerie, Saramacca, Paramaribo, Commewijne, Brokopondo, Wanica, Para en Sipaliwini. Uit het onderzoek blijkt dat het district Sipaliwini met 5.1% het hoogste percentage ongeldige stemmen heeft op het totaal aantal ingevulde stembiljetten voor de verkiezing van leden van de Nationale Assemblee (DNA) in 2010. Toch is dit percentage een afname, omdat dit district in 2005 op 10.4% ongeldige stemmen stond.

Vergelijking
Een vergelijking van de acht districten naar type ongeldige stemmen bij de DNA verkiezingen laat zien dat het district Wanica met 78.5% het hoogste aandeel ongeldige biljetten heeft waarbij meer dan één kandidaat is gekleurd. Opmerkelijk is dat dit ook in 2005 met 77.9% het geval was. In Saramacca is dit type ongeldige stemmen relatief laag (18.4%), terwijl juist de blanco biljetten met 26% het hoogst is, gevolgd door ‘kleuren buiten het vakje’ en ‘vakje niet volledig gekleurd’. Brokopondo en Sipaliwini scoren met respectievelijk 31.1% en 25% ook hoog bij de blanco stemmen.

Biljetten Ressortraad
Voor wat betreft de verkiezing van leden voor de Ressortraad blijkt dat blanco stemmen met 49.4% het meest voorkomen. Op de tweede plaats staat ‘maximum aantal leden overschreden’. In dit geval zijn er meer vakjes rood gekleurd dan het aantal beschikbare zetels in het ressort. Opvallend is dat in Nickerie het hoogste aantal blanco RR stembiljetten wordt genoteerd. Brokopondo valt op met het hoge percentage ‘aantal maximum leden overschreden’. Volgens Mencke is tijdens interviews met leden van stembureaus naar voren gebracht dat blanco stembiljetten en ‘kruis of streep over biljet’ waarschijnlijk vaak een uiting van protest van de kiezer zijn. Een andere verklaring is dat sommige kiezers het stemmen op RR niveau niet belangrijk achten en enkel het DNA stembiljet invullen.

Ongeldig
Het totaal aantal ongeldige stemmen in de acht districten bedroeg 5.509 voor de verkiezingen van De Nationale Assemblee (DNA) en 4153 voor de Ressort Raad (RR) verkiezingen. Op een totaal van 22.7826 (geldig en ongeldig) uitgebrachte stemmen in de acht districten maakt het aantal van 5.509 ongeldig uitgebrachte stemmen voor de verkiezingen voor DNA 2.5% uit van alle (geldig en ongeldig) uitgebrachte stembiljetten. Bij DNA verkiezingen is het meest voorkomende type ongeldige stem meer dan 1 kandidaat gekleurd (68.6%), gevolgd door blanco stem (17%). Bij de Ressortraad verkiezingen komen ‘blanco’ stemmen (49.4%) gevolgd door ‘maximum aantal leden overschreden’ (26.4%) het meest voor.

Aanbevelingen
Om de kans op ongeldige stemmen te verminderen, beveelt Menke aan dat de layout van stembiljetten wordt aangepast en overbodige juridische tekstdelen worden weggelaten of herschreven. Handig is het om op het biljet in grote letters aan te geven hoeveel vakjes mogen worden gekleurd. Het onderscheid tussen de verkiezingen voor DNA en RR moet duidelijk zijn op het biljet. De te kleuren vakjes kunnen eventueel groter worden gemaakt, zodat het kleuren gemakkelijker gaat. Er kunnen ook instructies en procedures worden geplaatst in het stemlokaal met duidelijke aanwijzingen over (gemaakte) fouten.

Ook de voorlichting moet gerichter zijn en afgestemd op de minder goed geïnformeerde doelgroepen. Vooral het binnenland moet op speciale wijze worden benaderd. De voorlichting over het stemmen op RR niveau moet worden verbeterd met nadruk op de mogelijkheid om meer dan een vakje te kleuren.

Het deel ongeldige stemmen als gevolg van het onjuist beoordelen of te strikt toepassen van de geldende regels van de kiesregeling door leden van het stembureau, kan worden verminderd door een specifieke training en duidelijke instructies aan stembureauleden.